Flinke kluif voor mbo’ers: Nieuwe toelatingstoets voor de pabo

Mbo'ers die aan de pabo willen beginnen, moeten met ingang van volgend jaar vooraf een toelatingstoets aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek maken. "We zullen de meest gemotiveerde mbo'ers overhouden, dat staat wel vast. En het niveau van de pabo zal daardoor stijgen."

Tekst: Rob Voorwinden  24 mei 2014

Wat is de belangrijkste reden voor de sterke toename van verhuizingen naar het zuiden van Frankrijk? Het aangename klimaat, de werkgelegenheid in de industrie of de goedkope huizen?

Dit is een dagboekfragment over een hagenpreek en de leer van Calvijn. In welk jaar zal dit zijn geschreven: de tijd van de Vikingen (824), de tijd van de kruistochten (1194), de tijd van spanningen met Spanje (1560) of vlak voordat de Fransen in ons land kwamen (1793)?

En hier zie je een foto van een heideveld op de Hoge Veluwe. Stel dat de mens hier niet ingrijpt, hoe ziet dit gebied er dan over vijftig jaar uit? Is het nog steeds een heideveld, een groot meer, een bos of een zandverstuiving?

Voorbeelden van vragen uit de toelatingstoetsen aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek, die vanaf het voorjaar 2015 verplicht worden voor mbo’ers die aan de pabo willen beginnen. Ook havisten moeten de toets afleggen, maar alleen voor de vakken waarin ze geen eindexamen hebben gedaan. Vwo’ers zijn vrijgesteld.
De nieuwe toelatingstoets is het slotstuk van een drieluik van toetsen die het niveau van de instroom van de pabo moeten verhogen. Er zijn natuurlijk al de taal- en rekentoetsen. En op het gebied van aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek is er nu al de zogenoemde entreetoets.

Deze laatste wordt door elke pabo zelf afgenomen, in het eerste en soms ook het tweede jaar, en de studenten hebben een stuk of vijf, zes herkansingen. Het niveau van de entreetoets is ‘groep 8+’: de beste 20 procent van de leerlingen van groep 8 moet er een voldoende op kunnen scoren.

De toelatingstoets wordt een stuk moeilijker, het niveau wordt havo-3/vmbo tl-4. En belangrijker: de toets (met slechts één herkansing) moet worden gehaald voordat je als student aan de pabo mag beginnen. Dus doorgaans in de lente of voor de zomer van het jaar waarin je met de pabo wilt starten. En dat terwijl je op dat moment natuurlijk ook al zit te zweten voor je eindexamen mbo of havo.

Schrikbarend
Mbo’ers zullen een flinke kluif hebben aan de nieuwe toelatingstoets, want ze hebben op het mbo veelal geen aardrijkskunde, geschiedenis of natuur & techniek gehad. En dus moeten ze hun kennis van deze vakken weer opschalen. Het goede nieuws is dat de studenten daarbij worden geholpen. Jacqueline de Schutter, projectleider bij de Mbo-raad, is op dit moment druk bezig bijscholingsprogramma’s op te zetten. “We zijn nu lesmateriaal aan het selecteren, op papier en digitaal, dat ook geschikt is voor zelfstudie.”

Die zelfstudie is vooral handig voor havisten, die hun kennis even willen bijspijkeren in de vakken waarin ze geen eindexamen hebben gedaan. Mbo’ers zullen doorgaans niet kiezen voor zelfstudie maar voor extra ‘live’ ondersteuningslessen, verwacht De Schutter. “Want zij zullen stevig aan de bak moeten.”

De lessen, gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, worden regionaal georganiseerd in overleg met de pabo’s, de scholen voor voortgezet onderwijs en de mbo’s. “Dat wordt maatwerk”, zegt De Schutter. “De onderwijsprogramma’s van het mbo zijn verschillend, en ook de stageperiodes zijn anders.” Voor de grootste groep potentiële doorstromers, de mbo-onderwijsassistenten, moet na de zomervakantie een stevig onderwijsaanbod van zes uur in de week (twee uur per vak) gereed zijn.

Sommige hogescholen verzorgen zelf al voorbereidende lessen in het mbo. Zo heeft de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) al ‘doorlopende leerlijnen’ opgezet met drie roc’s in de regio. De leerlijnen zijn speciaal bedoeld voor studenten van de opleiding onderwijsassistent die willen doorstromen naar de pabo. Hbo-docenten geven op woensdagmiddag op het mbo al lessen aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.

Die voorbereiding werpt zijn vruchten af, zegt pabo-directeur Karin van Weegen van de HAN. Want landelijk haalt globaal de helft van de doorstromende mbo’ers de pabo niet, maar op haar pabo bedraagt de uitval van mbo’ers zo’n 25 tot 30 procent. “Dat is iets hoger dan de uitval van havisten, maar in elk geval niet schrikbarend. En enige uitval is ook normaal, want de propedeuse heeft ook een selecterende functie.”

Bijspijkeren
Ondanks alle voorbereidingen en ondersteuning struikelt een aantal mbo’ers ongetwijfeld over de nieuwe toelatingstoets. De toets zal – de schattingen variëren - de pabo’s een derde tot zelfs de helft van de instroom vanuit het mbo gaan kosten. “Daar maken de pabo’s zich wel zorgen over”, zegt Roger Baltus, secretaris van de vereniging die nu de entreetoetsen beheert en vakdocent aardrijkskunde aan de Ipabo in Amsterdam. “Misschien wordt de nieuwe toelatingstoets wel een beetje te snel ingevoerd. Het is maatschappelijk niet verantwoord als de instroom op de pabo te snel terugloopt, we hebben straks natuurlijk wel voldoende leraren basisonderwijs nodig.”

Frans Bolsius, directeur van de pabo van de Haagse Hogeschool, verwacht dat een deel van de mbo’ers doorstroomt naar een hbo-studie zonder toelatingstoets, zoals pedagogiek. “Want je moet wel tijd in de voorbereiding van die toets stoppen. Je kunt niet zomaar eens vrijblijvend die toelatingstoets maken. Dan wordt het niets, want je krijgt maar één herkansing.”

Projectleider De Schutter durft niet te voorspellen hoeveel de doorstroom naar de pabo zal afnemen. “Ik hoor verschillende inschattingen. De één denkt dat een deel van de mbo’ers terugschrikt voor de extra moeite in hun examenjaar. Anderen vinden dat een mbo-student toch het niveau van havo-3/vmbo tl-4 moet kunnen halen. Hoe dan ook: we zullen de meest gemotiveerde mbo’ers overhouden, dat staat wel vast.”
Het vreemde van de nieuwe toelatingstoets is wel dat mbo-studenten (en gedeeltelijk havisten) nu vooraf worden geselecteerd op aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. En niet op de vakken taal en rekenen, die voor de pabo - voorzichtig gezegd – toch ook niet onbelangrijk zijn. Waarom worden aspirant-studenten eigenlijk niet vooraf getoetst op taal en rekenen?

De reden daarvoor is politiek, legt Bolsius uit. “Taal en rekenen zitten al in de curricula van het mbo en havo: studenten worden verondersteld op die gebieden voldoende niveau te hebben. Als je dat niveau nog eens extra gaat toetsen, stel je de waarde van het diploma ter discussie. Beleidsmatig kan dat niet, dat snap ik best.”

Maar een beetje jammer vindt Bolsius het stiekem wel. “Ik denk dat we de aspirant-studenten beter op taal en rekenen kunnen selecteren. Als ze dat halen, hebben ze vast ook geen probleem met aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.”

Robert Viëtor, directeur van de pabo van Hogeschool Leiden, vindt het jammer dat het accent met alle toetsen erg op de cognitieve capaciteiten van de aspirant-studenten komt te liggen. “Het vak van leraar draait ook om andere vaardigheden, zoals het omgaan met mensen. Pedagogische aanleg is heel belangrijk.” Hij hoopt dat dit nog als criterium kan worden toegevoegd, ergens in het selectieproces. “Je bent nog geen goede leraar als je alleen feitjes uit je hoofd kunt leren.”

Alle betrokkenen zijn het er wel over eens dat de nieuwe toelatingstoets het niveau van de pabo zal doen stijgen. “Je bent minder tijd kwijt met het bijspijkeren van je studenten”, zegt Bolsius van de Haagse Hogeschool. “Dus kun je een stap hoger gaan zitten in je lessen.”

“We hebben het tien jaar lang goed gevonden dat mbo’ers, die vaak helemaal blanco zijn op het gebied van aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek, de pabo instroomden”, zegt Baltus van de Amsterdamse Ipabo. “Omdat we te weinig leerkrachten hadden. Maar dat heeft wel tot gevolg gehad dat het niveau van de pabo naar beneden is gegaan.” En het is goed dat dat nu wordt teruggedraaid. “Het is jammer voor de mbo’ers, maar op de lange termijn een zegen voor de pabo – en dus voor het basisonderwijs.”

En eigenlijk is het ook een zegen voor de mbo’ers zelf, vindt projectleider De Schutter van de Mbo-raad. “Het is nu al voor aanvang van de opleiding duidelijk of je het niveau in de betreffende vakken aan kunt. Dat scheelt uitval. Als je in het eerste of tweede jaar van de pabo moet stoppen, is dat ook niet prettig.”

Sterker nog: dat is een drama, vindt Bolsius van de Haagse Hogeschool. “We hebben het steeds over ‘de mbo’ers’, maar het zijn wel allemaal jongeren die een droom proberen waar te maken, hun droom om leraar te worden. Als je die studenten na een of twee jaar moet wegsturen, is dat een drama. Dan liever een selectie vooraf.”

Categorie

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren