Bron het Onderwijsblad Publicatiedatum 25.04.2009 Auteur Yvonne van de Meent
Zij-instromers stuiten nog steeds op wantrouwen
‘Leraren van buiten' zijn keihard nodig om personeelstekorten in het onderwijs te voorkomen. Staatssecretaris Marja van Bijsterveldt trekt daarom zes miljoen euro uit om de overstap voor academici en hbo'ers makkelijker te maken. Geen overbodige luxe. Facility manager Barbara van Velzen ontdekte dat zij-instromers zich moeten invechten in het onderwijs. "Ik verwachtte een warm bad, maar werd aan een soort ballotage onderworpen."
"Veel docenten zijn bang dat zij-instromers het vak onderschatten. Alsof wij denken dat je zomaar even kunt lesgeven." Barbara van Velzen (34) denkt dat beslist niet. "En ik ken echt geen enkele zij-instromer die er wel zo tegenaan kijkt." Van Velzen is opgeleid als facility manager, maar geeft sinds dit schooljaar Engels op het Pallas Athene College, een openbare school voor mavo, havo en vwo in Ede. "Ik heb twee brugklassen, ieder drie uur in de week. Maar dat voelt als een fulltimebaan. Als beginner ben je zo druk met leren en reflecteren."
In het basis- en voortgezet onderwijs werken vier- tot vijfduizend zij-instromers en in het mbo is 30 procent van alle leraren afkomstig uit het bedrijfsleven. Sinds 2000 stimuleert het ministerie van Onderwijs hbo'ers en academici die een baan voor de klas ambiëren, over te stappen. Vanuit de gedachte dat het een verrijking is voor het onderwijs, maar ook om personeelstekorten te voorkomen. Zij-instromers die via een assessment geschikt worden bevonden, gaan meteen lesgeven en kunnen in twee jaar hun bevoegdheid halen.
Barbara van Velzen is geen officiële zij-instromer. Zij heeft een aanstelling bij het Pallas Athene College en volgt in haar eigen tijd de deeltijdopleiding Engels bij de Hogeschool Utrecht. "Ik heb wel vrijstellingen omdat ik al een hbo-opleiding hospitality management achter de rug heb. Die opleiding heb ik bovendien voor een deel in het Engels gevolgd. En ik hoef natuurlijk geen stages te lopen, omdat ik al in het onderwijs werk. Daardoor kan ik in 2,5 jaar mijn bevoegdheid halen."
Na haar hbo-opleiding ging Barbara van Velzen aan de slag bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Ze was verantwoordelijk voor het beheer van dertig CWI-vestigingen in de regio. "Ik hield me bezig met verbouwingen, het groenonderhoud, loste problemen met de verhuurders op. Echt een hartstikke leuke baan." Maar bij een reorganisatie werd haar functie wegbezuinigd. Jammer, maar voor Van Velzen geen ramp. "Ik zag het als een kans. Nu kon ik gaan doen wat ik altijd al graag wilde: lesgeven."
Rommelen
De overstap naar het onderwijs was snel gemaakt. Bij roc A12 in Ede kreeg ze dankzij haar praktijkervaring meteen een fulltimebaan. "Ze waren daar een opleiding facilitaire dienstverlening op poten aan het zetten. Ik stond voor de klas en ontwikkelde lesstof." Hoewel het overbrengen van haar praktijkkennis uitstekend beviel, hield ze het na een half jaar weer voor gezien. "Het rommelde vreselijk bij het roc. Ze waren bezig met de invoering van competentiegericht leren. Dat kostte vreselijk veel energie omdat ze al het lesmateriaal zelf wilden ontwikkelen. De leerlingen protesteerden tegen de vernieuwingen. Ze wilden niet de hele tijd in groepjes werken, ze wilden gewoon les. Na een half jaar heb ik besloten te stoppen. De organisatie wist niet welke kant het op moest en daardoor raakte ik ook het spoor bijster."
Pedagogisch-didactische scholing voor zij-instromers had roc A12 niet in de aanbieding toen Barbara van Velzen er begon. "Er waren wel contacten met de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen over het opzetten van een programma voor zij-instromers, maar ik stond zonder enige didactische scholing voor de klas. Lesgeven deed ik op intuïtie. Ik dacht: Het vak zal ik hier niet leren, ik moet andere stappen ondernemen om leraar te worden."
Ze was een jaar officemanager bij een internationale natuurbeschermingsorganisatie in Wageningen, daarna besloot Barbara van Velzen dat ze docent Engels wilde worden. "De voertaal op het kantoor was Engels en ik merkte dat ik het ontzettend leuk vond om onze managementassistente wat uit te leggen over die taal." Maar hoe word je zij-instromer? De subsidieregeling waarmee scholen in staat werden gesteld een onbevoegde hbo'er of academicus aan te nemen en te scholen tot docent, liep in 2006 af. De commerciële bemiddelaars hebben zich teruggetrokken uit de zij-instroommarkt. Barbara van Velzen: "Scholen promoten de zij-instroom niet echt. Ik kon niet veel informatie vinden." En de lerarenopleidingen bleken ook hun interesse verloren te hebben. "Ze hebben liever een deeltijdstudent dan een zij-instromer, want dat levert meer geld op", merkte ze.
Daar is ze behoorlijk van geschrokken. "De overheid wil meer leraren van buiten. Dan zou je als potentiële zij-instromer toch in een warm bad terecht moeten komen. Ik werd aan een soort ballotage onderworpen."
Onbevoegden
Maar ze liet zich niet van de wijs brengen en startte met een arbeidsmarktonderzoekje in haar regio om uit te vinden of er bij scholen behoefte is aan zij-instromers. "Ik probeerde afspraken te maken voor een oriënterend gesprek met de rector of met iemand van personeelszaken." Dat viel niet mee. "Soms werd ik al bij de deur tegenhouden. Een keer kwam ik niet eens langs de schooladministratie. Ik kreeg het vermoeden dat de scholen niet met zij-instromers willen werken, maar dat werd niet rechtstreeks gezegd."
Bij het Pallas Athene College trof ze een rector die wel openstaat voor zij-instromers. De sectie Engels heeft haar fantastisch opgevangen. "En de leerlingen accepteren je meteen als docent. Daar sta ik zo van te kijken." Maar bij collega's buiten haar team ontmoet ze ook wantrouwen. "Veel docenten denken dat het nooit wat wordt met mensen die niet direct na de havo naar de lerarenopleiding zijn gegaan. Zij hebben vier of vijf jaar gestudeerd en vinden het niks dat iemand als ik zomaar voor de klas kan gaan staan. Maar ook ik ben tegen onbevoegden voor de klas, daarom volg ik in mijn eigen vrije tijd een lerarenopleiding. Ik heb de kennis die ik daar opdoe echt nodig om een complete docent te worden."
Barbara van Velzen vindt haar leerweg niet inferieur. Integendeel. "Ik denk dat het ook een voordeel is dat ik de eerste tien jaar van mijn carrière buiten het onderwijs heb doorgebracht. Ik heb collega's die snoeihard werken, maar er zijn er ook die zich er met een jantje-van-leiden van afmaken en toch klagen over de werkdruk. Dan denk ik: Je zou eens een maandje in het bedrijfsleven moeten werken."
"Veel docenten zijn bang dat zij-instromers het vak onderschatten. Alsof wij denken dat je zomaar even kunt lesgeven." Barbara van Velzen (34) denkt dat beslist niet. "En ik ken echt geen enkele zij-instromer die er wel zo tegenaan kijkt." Van Velzen is opgeleid als facility manager, maar geeft sinds dit schooljaar Engels op het Pallas Athene College, een openbare school voor mavo, havo en vwo in Ede. "Ik heb twee brugklassen, ieder drie uur in de week. Maar dat voelt als een fulltimebaan. Als beginner ben je zo druk met leren en reflecteren."
In het basis- en voortgezet onderwijs werken vier- tot vijfduizend zij-instromers en in het mbo is 30 procent van alle leraren afkomstig uit het bedrijfsleven. Sinds 2000 stimuleert het ministerie van Onderwijs hbo'ers en academici die een baan voor de klas ambiëren, over te stappen. Vanuit de gedachte dat het een verrijking is voor het onderwijs, maar ook om personeelstekorten te voorkomen. Zij-instromers die via een assessment geschikt worden bevonden, gaan meteen lesgeven en kunnen in twee jaar hun bevoegdheid halen.
Barbara van Velzen is geen officiële zij-instromer. Zij heeft een aanstelling bij het Pallas Athene College en volgt in haar eigen tijd de deeltijdopleiding Engels bij de Hogeschool Utrecht. "Ik heb wel vrijstellingen omdat ik al een hbo-opleiding hospitality management achter de rug heb. Die opleiding heb ik bovendien voor een deel in het Engels gevolgd. En ik hoef natuurlijk geen stages te lopen, omdat ik al in het onderwijs werk. Daardoor kan ik in 2,5 jaar mijn bevoegdheid halen."
Na haar hbo-opleiding ging Barbara van Velzen aan de slag bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Ze was verantwoordelijk voor het beheer van dertig CWI-vestigingen in de regio. "Ik hield me bezig met verbouwingen, het groenonderhoud, loste problemen met de verhuurders op. Echt een hartstikke leuke baan." Maar bij een reorganisatie werd haar functie wegbezuinigd. Jammer, maar voor Van Velzen geen ramp. "Ik zag het als een kans. Nu kon ik gaan doen wat ik altijd al graag wilde: lesgeven."
Rommelen
De overstap naar het onderwijs was snel gemaakt. Bij roc A12 in Ede kreeg ze dankzij haar praktijkervaring meteen een fulltimebaan. "Ze waren daar een opleiding facilitaire dienstverlening op poten aan het zetten. Ik stond voor de klas en ontwikkelde lesstof." Hoewel het overbrengen van haar praktijkkennis uitstekend beviel, hield ze het na een half jaar weer voor gezien. "Het rommelde vreselijk bij het roc. Ze waren bezig met de invoering van competentiegericht leren. Dat kostte vreselijk veel energie omdat ze al het lesmateriaal zelf wilden ontwikkelen. De leerlingen protesteerden tegen de vernieuwingen. Ze wilden niet de hele tijd in groepjes werken, ze wilden gewoon les. Na een half jaar heb ik besloten te stoppen. De organisatie wist niet welke kant het op moest en daardoor raakte ik ook het spoor bijster."
Pedagogisch-didactische scholing voor zij-instromers had roc A12 niet in de aanbieding toen Barbara van Velzen er begon. "Er waren wel contacten met de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen over het opzetten van een programma voor zij-instromers, maar ik stond zonder enige didactische scholing voor de klas. Lesgeven deed ik op intuïtie. Ik dacht: Het vak zal ik hier niet leren, ik moet andere stappen ondernemen om leraar te worden."
Ze was een jaar officemanager bij een internationale natuurbeschermingsorganisatie in Wageningen, daarna besloot Barbara van Velzen dat ze docent Engels wilde worden. "De voertaal op het kantoor was Engels en ik merkte dat ik het ontzettend leuk vond om onze managementassistente wat uit te leggen over die taal." Maar hoe word je zij-instromer? De subsidieregeling waarmee scholen in staat werden gesteld een onbevoegde hbo'er of academicus aan te nemen en te scholen tot docent, liep in 2006 af. De commerciële bemiddelaars hebben zich teruggetrokken uit de zij-instroommarkt. Barbara van Velzen: "Scholen promoten de zij-instroom niet echt. Ik kon niet veel informatie vinden." En de lerarenopleidingen bleken ook hun interesse verloren te hebben. "Ze hebben liever een deeltijdstudent dan een zij-instromer, want dat levert meer geld op", merkte ze.
Daar is ze behoorlijk van geschrokken. "De overheid wil meer leraren van buiten. Dan zou je als potentiële zij-instromer toch in een warm bad terecht moeten komen. Ik werd aan een soort ballotage onderworpen."
Onbevoegden
Maar ze liet zich niet van de wijs brengen en startte met een arbeidsmarktonderzoekje in haar regio om uit te vinden of er bij scholen behoefte is aan zij-instromers. "Ik probeerde afspraken te maken voor een oriënterend gesprek met de rector of met iemand van personeelszaken." Dat viel niet mee. "Soms werd ik al bij de deur tegenhouden. Een keer kwam ik niet eens langs de schooladministratie. Ik kreeg het vermoeden dat de scholen niet met zij-instromers willen werken, maar dat werd niet rechtstreeks gezegd."
Bij het Pallas Athene College trof ze een rector die wel openstaat voor zij-instromers. De sectie Engels heeft haar fantastisch opgevangen. "En de leerlingen accepteren je meteen als docent. Daar sta ik zo van te kijken." Maar bij collega's buiten haar team ontmoet ze ook wantrouwen. "Veel docenten denken dat het nooit wat wordt met mensen die niet direct na de havo naar de lerarenopleiding zijn gegaan. Zij hebben vier of vijf jaar gestudeerd en vinden het niks dat iemand als ik zomaar voor de klas kan gaan staan. Maar ook ik ben tegen onbevoegden voor de klas, daarom volg ik in mijn eigen vrije tijd een lerarenopleiding. Ik heb de kennis die ik daar opdoe echt nodig om een complete docent te worden."
Barbara van Velzen vindt haar leerweg niet inferieur. Integendeel. "Ik denk dat het ook een voordeel is dat ik de eerste tien jaar van mijn carrière buiten het onderwijs heb doorgebracht. Ik heb collega's die snoeihard werken, maar er zijn er ook die zich er met een jantje-van-leiden van afmaken en toch klagen over de werkdruk. Dan denk ik: Je zou eens een maandje in het bedrijfsleven moeten werken."
Artikelen