Bron het Onderwijsblad Publicatiedatum 18.03.2006 Auteur Onbekend
Maak van alle meesters en juffen masters
Het onderwijs kan flink aan kwaliteit winnen, als op grote schaal wordt geïnvesteerd in vervolgopleidingen voor leraren en ondersteunend personeel. Iedere leraar in basis- en voortgezet onderwijs zou de mogelijkheid moeten krijgen om tijdens de loopbaan een masteropleiding op academisch of post-hbo-niveau te volgen. Academici moeten kans hebben op een promotieplaats. Ondersteuners die zich willen bekwamen voor een leraarsbaan, moeten daartoe de mogelijkheid krijgen.
Met dit masterplan onderwijs, dat de AOb vorige week heeft gepresenteerd tijdens het openingsdebat van de beurs Leraar en loopbaan, kan een flinke upgrading van het onderwijs worden bereikt, zo verwacht de bond. Het moet de huidige trend keren, waarbij leraren worden vervangen door lager opgeleid en dus goedkoper personeel. Het onderwijspersoneel moet zelf weer grip krijgen op de scholingsbudgetten, die ministerie en werkgevers nu vaak voor eigen projecten gebruiken.
De afgelopen maanden werd het onderwijs bedolven onder kritiek. Pabo-studenten kunnen niet rekenen, zwakke leerlingen mogen niet meedoen aan de Cito-toets, de kwaliteit in het vmbo en studiehuis staat onder druk. De boodschap in de media was eensluidend: de kwaliteit van het onderwijs loopt gevaar. Daar denkt de AOb genuanceerder over. In internationale vergelijkingen komt het Nederlandse onderwijs goed uit de bus. Maar de kritiek maakt duidelijk dat de verwachtingen van ouders, werkgevers en overheid hooggespannen zijn. Dat is niet meer dan terecht. Goed onderwijs is voor kinderen en de economie van levensbelang.
De overheid heeft grote aspiraties. In EU-verband is afgesproken dat Europa zich moet ontwikkelen tot een van de leidende kenniseconomieën in de wereld. Het onderzoek Winnaars en verliezers op de arbeidsmarkt 1995-2000. Naar een kenniseconomie? van de Universiteit Maastricht signaleerde echter een schokkende ontwikkeling. Vrijwel alle beroepssectoren laten een stijging zien van het gemiddelde opleidingsniveau. In de journalistiek, het personeelswerk, techniek en management. Daar worden ook steeds meer academici aangetrokken. In de pedagogische sector zagen de onderzoekers het tegendeel: downgrading.
Marktsector
De AOb ziet dit met lede ogen gebeuren. Overheid en schoolbesturen proberen onderwijs goedkoper te maken in plaats te investeren in kwaliteit. Op papier gaat het om een goed uitgedachte verschuiving van taken van docenten naar ander personeel. In de praktijk echter neemt lager opgeleid personeel het werk van de leraar over. Een situatie waar beide groepen niet gelukkig mee zijn. De leraren niet, maar ook de nieuwe instructeurs niet: zij voelen zich onderbetaald omdat ze hetzelfde werk doen als een docent. Tegelijkertijd worden nieuwe functiewaarderingssystemen misbruikt om docenten in lagere salarisschalen te stoppen en het management hoger te waarderen.
Volgens de AOb komt hierdoor de aantrekkelijkheid van het werken in het onderwijs zwaar onder druk te staan. Nu al is er een tekort aan leraren voortgezet onderwijs en directeuren basisonderwijs. Te vrezen valt dat de situatie zal verergeren omdat de komende jaren zo'n 40 procent van de docenten met pensioen gaat. Als de economie aantrekt, komt het onderwijs nog zwaarder onder druk te staan. Banengroei en stijgende salarissen in de marktsector zullen de personeelsproblemen in het onderwijs enorm versterken.
In veel landen is de lerarenopleiding verbonden aan universiteiten, in Nederland aan het hbo. In de visie van de AOb is er veel meer mogelijk. In een nog niet zo ver verleden stroomden veel leraren door van lager onderwijs naar middelbaar onderwijs na het halen van akten. Een stelsel dat voor dynamiek en mobiliteit zorgde, maar volkomen is verdwenen. Dat systeem zou nieuw leven ingeblazen kunnen worden door vervolgopleidingen te creëren binnen het nieuwe stelsel voor hoger onderwijs, zo suggereert de AOb. Na de bacheloropleiding waarmee studenten aan hun carrière in het onderwijs beginnen, zouden zij tijdens hun loopbaan verder kunnen worden opgeleid in een academische mastercursus of een post-hbo-master.
Academici
Het masterplan onderwijs biedt, zo verwacht de bond, talloze mogelijkheden. Leraren basisonderwijs die zich via een masteropleiding specialiseren in de verdere ontwikkeling van de kernvakken taal en rekenen. Of die een vervolgopleiding doen voor een vak in het voortgezet onderwijs. Ondersteuners die willen doorstromen naar een leraarsbaan, moeten een bacheloropleiding kunnen volgen. Leraren voortgezet onderwijs die een academische graad halen in de didactiek van hun vak. Academici van universitaire lerarenopleidingen zouden uitzicht moeten hebben op een promotieplaats. Onderwijs en onderzoek blijven in zo'n situatie dicht bij elkaar.
De AOb voorspelt voordelen op meer terreinen. Voor leraren blijft op deze manier het vak interessant. Het voordeel voor de maatschappij is dat het niveau van het docentenkorps stijgt en daarmee de kwaliteit van het onderwijs. Voor de onderwijsarbeidsmarkt betekent het grotere kansen op doorstroming.
Het masterplan onderwijs is bedoeld als startpunt voor een discussie. De kosten moeten nog in kaart worden gebracht, de uitvoering verder doordacht.
Artikelen
Downloads