8 tips: haal het beste uit je stage

"Tips zijn eigenlijk verleden tijd", is het eerste wat Jan de Boer zegt op de vraag naar goede tips. "Want het is niet meer zo dat een stagementor zegt hoe het moet en dat jij als stagiair dat dan maar hebt te doen." De Boer is wiskundedidacticus aan de Educatieve faculteit Amsterdam (Efa) en begeleidt daarnaast studenten op opleidingsscholen. Het belangrijkste waarvoor je als stagiair moet zorgen, zegt hij, is dat je goed weet wat je wilt leren. Waar sta je aan het begin van je stage en wat wil je bereiken? Dat moet je je begeleider en mentor ook laten weten, zegt De Boer. En vervolgens moet je ervoor zorgen dat je ook daadwerkelijk leert wat je wilt leren. "Geef dat vorm in een weekplanning", voegt Esther van Eck van de Heerlense pabo van Hogeschool Zuyd daaraan toe. "Zo voorkom je dat je je stage van dag tot dag vorm moet geven."

Je kan je relatie met je stagementor of -begeleider natuurlijk opvatten als een soort meester-gezelverhouding. Jouw ‘meester' doet voor hoe het moet en jij doet het simpelweg na. Maar meestal werkt dat niet zo goed, zegt Jan de Boer (Efa). "Personen verschillen nu eenmaal. Jij en je mentor verschillen ook, en het zou wel héél toevallig zijn als zijn benadering ook voor jou precies de goede was. Je moet dus op zoek naar een manier van lesgeven die bij jóu past. Waarschijnlijk zie je veel bruikbaars als je goed kijkt hoe je mentor het in de klas doet. Maar dat moet je altijd toetsen aan jezelf, aan de vraag of jij er mee uit de voeten kan."
Mijd imitatie zoveel mogelijk, zegt ook Esther van Eck (Hogeschool Zuyd). "Onzekere of sterk zoekende studenten kunnen door te imiteren wel tot verandering komen", voegt zij eraan toe. "Maar ze moeten niet in het imiteren blijven steken."

Jawel, ze zijn er: stagiairs die een school binnenkomen met het gevoel dat ze het eigenlijk allemaal al kunnen en wel eens even zullen laten zien hoe het moet. Niet erg verstandig, natuurlijk. Je kunt bijvoorbeeld best vinden dat klassikaal onderwijs achterhaald is, maar als je stage loopt op een school waar veel klassikaal wordt lesgegeven, is het misschien toch beter je eigen optreden aan de omstandigheden aan te passen. "Neem wel de ruimte om origineel te zijn, maar doe niet of je met niemand iets te maken hebt", zegt Trix de Jong, docente Nederlands en opleider-in-school aan het Amsterdamse Sweelinck College.

Het sluit een beetje aan bij de vorige tip: heb respect voor je mentor. Uiteraard mag, nee, móet je kritisch kijken naar zijn of haar manier van lesgeven. En misschien doet hij wel dingen die jij nooit zou doen. "Maar respecteer zijn manier van lesgeven. Leer van elkaar", zegt Esther van Eck (Hogeschool Zuyd). "Veroordeel nooit!" Wederzijds respect is de basis van een goede relatie met je begeleider, zegt ook Trix de Jong (Sweelinck College). Zeker, je mag van je begeleider verwachten dat hij jou respecteert, maar andersom is dat niet anders. "Als je je gaat bezighouden met het goed- of afkeuren van elkaar, ontstaat er een heel onveilige situatie. Dat is fnuikend voor je stage."

Veel stagiairs zijn onzeker. Dat is begrijpelijk. Maar ze kunnen vaak meer dan ze zelf denken. Dat zegt althans Jan de Boer (Efa). "Ze zijn vaak bang voor groepen. Maar in de omgang met individuele leerlingen, hun interesse voor hen, de manier waarop ze hen stimuleren, zijn ze vaak al heel goed." Bij die sterke punten kun je als stagiair bewust aansluiten. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om eerst in kleine groepjes met leerlingen te werken en daarvan zoveel te leren dat je daarna een volgende stap kunt maken. Maar denk niet dat je niets kan.

"Stagiairs zijn vaak verbaasd als ze voor het eerst merken dat kinderen juf of meester tegen ze zeggen", vertelt Riek Meijers, docente aan een basisschool in Wijnandsrade. "Maar dat ben je als stagiair voor die kinderen natuurlijk wel." Gedraag je daar ook naar, luidt de tip die Meijers daaraan koppelt. Denk daaraan als je bijvoorbeeld 's ochtends je kleren uitzoekt en wees beleefd tegen de mensen om je heen. En gedraag je daar ook naar in de omgang met je begeleider of mentor. "Als die pleinwacht heeft, loop dan mee. En help met opruimen na de les, in plaats van te zeggen: nou, ik ben weg, hoor."

Je kunt veel leren van het commentaar van je begeleider, maar aan je leerlingen kun je ook het nodige hebben, zegt Simone Fijan, docente aan de Theo Thijssenschool in Amsterdam. "Evalueer ook met de kinderen in je klas wat er goed is gegaan", zegt zij. "Vaak zeggen ze eerst alleen maar dat ze het wel leuk vonden. Maar als je doorvraagt, komen ze vaak met goeie, scherpe tips. En daarvan steek je weer heel andere dingen op dan van je mentor. Dat je zo vaak ‘ssst' zegt bijvoorbeeld. Vreselijk juffengedrag, trouwens, dat gesis."

"De grootste fout die je kunt maken is: niet nadenken over jezelf", zegt Jan de Boer (Efa). Als je ‘gewoon maar doet', en niet bedenkt wat je wilt leren of wat je zou kunnen leren, schiet je weinig met je stage op. "Essentieel is dat een student eerst zelf reflecteert en pas daarna ook reflecteert met z'n mentor", zegt Esther van Eck (Hogeschool Zuyd). "En stel je dan ook open voor de feedback van je mentor", voegt De Boer daar weer aan toe. "Reflecteren is moeilijk", weet Trix de Jong (Sweelinck College). "De verleiding bestaat het niet over jezelf te hebben, maar over de omstandigheden. Maar leraar zijn, is een complex vak. Je hebt te maken met groepen mensen die elk hun eigen individuele kenmerken hebben. Als je niet bereid bent over jezelf na te denken, zul je nooit in staat zijn goed met zulke groepen om te gaan."