Bron Straks voor de klas Publicatiedatum 10.06.2008 Auteur Rob Voorwinden
Wees altijd bedacht op een klacht
Ouders die een klacht tegen je indienen: het kan elke docent overkomen. Wat moet je doen als je wordt aangeklaagd, en wat niet? ‘Laat een klacht nooit sudderen.'
Een moeder klaagt dat haar kind op het schoolplein vieze kleren krijgt. Een andere moeder klaagt erover dat haar kind moet nablijven en de klas moet aanvegen. Weer een derde klaagt omdat ze het niet eens is met de keuze van de boeken die er op school worden gebruikt. Zomaar drie praktijkvoorbeelden van klachten die er in 2007 zijn aangespannen tegen leraren. De klachtenregeling in het onderwijs werd in
1998 ingevoerd om de positie van ouders en leerlingen te versterken. En de regeling voorziet in een behoefte, want ouders weten de weg naar de verschillende klachtencommissies (één voor elke zuil, naar goed Nederlands gebruik) goed te
vinden. Bij de landelijke klachtencommissie voor het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs (de grootste van het land) kwamen in 2007 in totaal 152 klachten binnen, waarvan bijna de helft betrekking had op het basisonderwijs.
Neven-effect
Een onvoorzien neven-effect van de regeling is wel dat er bij de ingediende klachten ook een groot aantal onzin-zaken zit, beweert Frans Lathouwers, advocaat van de AOb. "Neem klachten over leraren die de kinderen met te luide stem zouden toespreken. Het gaat af en toe echt helemaal nergens meer over."
En de klachten hebben vaak grote gevolgen voor de betrokken leraren. Want de procedures bij de klachtencommissies zijn enorm belastend. Het begint met een officiële briefwisseling, compleet met hoor- en wederhoor, waarna beide partijen getuigen kunnen aandragen. En het eindigt, vaak na maanden wachten, in een zitting. "Je staat als leerkracht professioneel én persoonlijk ter discussie, in een zaaltje voor een commissie",
zegt Lathouwers. "Dat is zo belastend dat als de klacht ongegrond wordt verklaard, de vreugde toch maar heel beperkt is."
Opgesloten
Zo'n zwaar proces vreet ook aan het zelfvertrouwen: zelfs de leerkracht die oprecht meent niets verkeerd te hebben gedaan, slaat uiteindelijk aan het twijfelen. "Je wordt, in vaktermen, handelingsverlegen", zegt docent William van Lith. En hij kan het weten, want in 2006 werd er een klacht tegen hem ingediend omdat hij een leerling zou hebben ‘opgesloten'. Wat niet waar was: hij had tijdens een schoolkamp een brutale leerling
even apart gezet, ter afkoeling, in een ruimte die niet was afgesloten. Met de ouders was ook afgesproken dat hun dochter een dergelijke ‘time-out' zou kunnen krijgen.
Moord en brand
Maar diezelfde ouders schreeuwden nu moord en brand, dienden een klacht in bij de klachtencommissie en haalden de lokale pers erbij. Het schoolbestuur moest in actie komen, er werden over en weer brieven aan alle ouders gestuurd. Wat uitmondde
in een dossier van 155 pagina's over de zaak, en in een zitting bij de klachtencommissie met maar liefst dertien aanwezigen: Van Lith, samen met een vriendin en zijn raadsman van de AOb, de directeur van de school met zijn advocaat, twee getuigen, vier leden van de klachtencommissie en de twee ouders. Een compleet voetbalelftal, inclusief reservespelers. De commissie veegde de klacht van tafel - ‘De heer Van Lith heeft
niets anders gedaan dan uitvoering geven aan de afspraak over de time-out' - maar het kwaad was al geschied.
Spoken
Van Lith: "Er zaten de hele dag spoken in mijn hoofd. Kon ik nog wel mijn stem
verheffen tegen een leerling? Een heel paranoïde gevoel." Hij raakte korte tijd na de klacht over zijn toeren en bleef, na overleg met de directie, ziek thuis. Pas maanden later
kon hij voorzichtig weer gaan re-integreren."
Directie
Directies van scholen laten in klachtenzaken trouwens wel vaak steken vallen, vindt advocaat Lathouwers van de AOb. Want in 2001 concludeerden onderzoekers van het Tilburgse instituut IVA al dat veel kleine klachten eigenlijk op schoolniveau hadden moeten worden opgelost. "Maar veel directies willen hun handen niet branden aan conflicten tussen hun leraren en ouders", zegt Lathouwers, "en schuiven de hete aardappel dus graag door naar het bordje van de klachtencommissie." Om vervolgens zelf achterover
te leunen. ‘Betrek de directie erbij' is dus één advies aan leerkrachten die met een klacht
van ouders worden geconfronteerd.
Beklaagdenbank
"Stel dat op school de regel geldt dat leerlingen die een werkstuk niet maken, een vier krijgen. En stel dat ouders daarover een klacht tegen je indienen. Dan staat de school net zo goed in de beklaagdenbank, want jij voert alleen maar het schoolbeleid uit. Speel die bal dan door naar de directie." "En laat de directie dan ook weten hoe het met je gaat, waar je staat en wat voor gevolgen die klacht voor je functioneren heeft", vult leraar Van Lith aan. "Houd contact. Je moet je verhaal kunnen blijven doen, anders raak je
de reële kijk op de zaak kwijt."
Aantekeningen
Zie je aankomen dat er een conflict ontstaat, maak dan nauwgezet aantekeningen van elk gesprek met de ouders, adviseert Lathouwers. "Dat is vreselijk vervelend werk. Maar de ouders zijn op dat moment misschien al zelf een dossier aan het maken van wat er volgens hen besproken en afgesproken zou zijn. Daarin staat dan bijvoorbeeld dat jij op woensdagmiddag na de les, in het voorbijgaan in de gang, bepaalde zaken zou hebben toegezegd. Als je dat niet duidelijk kunt weerspreken sta je bij klachtencommissie al met 1-0 achter."
Onbevangenheid
Ten slotte de allerbelangrijkste tip: wordt lid van de vakbond, zeggen Van Lith en Lathouwers. Want de advocaten van de vrije markt of van rechtsbijstandverzekeraars hebben vaak weinig kaas gegeten van de specifieke klachtenregeling in het onderwijs. "Ik zou me zonder de AOb geen raad hebben geweten", zegt Van Lith. "De bond heeft me tijdens het hele traject terzijde gestaan." En dat traject duurt maanden tot
jaren. "De klacht werd in juni 2006 tegen me ingediend, maar ik heb pas nu mijn onbevangenheid in de klas weer een beetje terug. Ik hoop dat ik tegen de zomer zo ver ben dat ik het hele dossier in de vuurkorf kan kieperen."
Gegrond/Ongegrond
Twee van de circa tweehonderd klachten die de Landelijke KlachtenCommissie in 2007
behandelde kort uitgelicht:
* Een moeder klaagt dat haar zoon vieze kleren en blauwe plekken krijgt van het buitenspelen. Klacht ongegrond, vindt de commissie. Temeer daar de leerkracht had aangeboden om de jongen tijdens het buitenspelen een regenbroek aan te doen, wat door de moeder was verworpen. ‘De leerkracht heeft terecht het belang van een kind om vrij te kunnen spelen meer gewicht gegeven dan blauwe plekken en vieze kleren'.
* Een leerling moest voor straf nablijven en de klas aanvegen. Ten onrechte, vindt de commissie. Want nablijven is gerechtvaardigd als pedagogische maatregel, maar het aanvegen van de klas is onderdeel van het normale lesprogramma. ‘Deze corvee is om praktische redenen buiten de schooltijden geplaatst, maar daar is niets over opgenomen in het lesrooster of de schoolgids. Klacht gegrond'.
Artikelen