Juf in bikini op Hyves

Is het voor een leraar wel zo verstandig met zijn hele hebben en houden op hyves te staan? Scholen en docenten worstelen met deze vraag. Een clubje reformatorische scholen probeert het gebruik van hyves aan banden te leggen. Andere scholen zien nieuwe mogelijkheden om de contacten met leerlingen aan te halen. "Ik zou geen vakantiefoto's van mezelf topless op het strand op mijn pagina zetten", zegt een hbo-docent.

Een juf zet op haar hyvespagina dat ze een gepassioneerd theedrinker is. Ook is ze dol op lezen en koken. Niets aan de hand. Mogen haar leerlingen best weten. Maar knuffelen is tevens een passie van haar. Net zoals zoenen. Is het wel zo handig als je leerlingen dat van je weten?
Een andere docent maakt het doller. In het profiel op haar pagina staat een lijst met wel twintig passies, waaronder lezen, reizen en chocolade. Ook houdt ze van wandelen. De lijst sluit ze af met ‘seks', daar is ze tevens gek op.
hyves is een populair Nederlands vriendennetwerk op internet. Eind vorig jaar kwam de teller op vier miljoen leden. Mensen maken er een pagina aan, waarop ze - meestal summiere - informatie over zichzelf plaatsen. Waar ze wonen, hoe oud ze zijn, wat hun hobby's zijn. De meeste leden zetten ook foto's op hun pagina. De pagina biedt veel mogelijkheden. Zo kunnen anderen er ‘krabbels' achterlaten. Dat zijn berichten die iedereen - als de pagina niet is afgeschermd - kan lezen. Ook kunnen leden elkaar privéberichten sturen. Het is mogelijk gedeelten van de eigen pagina af te schermen voor mensen die geen ‘vriend' zijn. Maar de meeste mensen doen dit niet. Het idee achter hyves is immers dat je er oude bekenden kunt vinden en informatie over hun huidige leven. En dan moet er wel wat te zien zijn. Ook is ‘hyven' een makkelijke manier om het sociale netwerk te onderhouden. Leden maken ‘vrienden' op hyves. Ze nodigen anderen uit om vriend te worden. Daarmee komt een fotootje van die ander op de eigen pagina en andersom. Het maken van vrienden is vooral voor jongeren een doel op zich. Sommigen hebben er wel driehonderd.

Naïef
"Kennelijk laat je elkaar sneller in je privéleven toe als je elkaar niet echt, face to face, ziet", veronderstelt Wim Büdgen, directievoorzitter van het reformatorische Wartburg College in Rotterdam. Büdgen overweegt een protocol op te stellen hoe leraren en leerlingen met elkaar om moeten gaan op hyves. Een aantal incidenten is de aanleiding. "Op hyves bleken leraar en leerling zich meer als vriend en vriendin te gedragen. De communicatie was een beetje popiejopie. Een ouderpaar klopte bij ons aan. Via de pagina van hun kind hadden ze vakantiefoto's van een docent gezien. Die lag in haar bikini op het strand. De ouders vonden dat ongepast. We hebben het er met de docent in kwestie over gehad. Die was volledig te goeder trouw. In haar naïviteit had ze niet bedacht dat haar vakantiekiekjes zomaar op het mededelingenbord in school zouden kunnen belanden. Dat was niet haar bedoeling en dat soort taferelen willen wij ook zeker niet."
De directievoorzitter vindt niet dat je leraren kunt verbieden hyveslid te zijn. Maar hij wil er op school wel over praten. "In dit stadium hecht ik meer aan een gesprek over hyves dan aan een protocol. En dat gesprek wil ik ook open houden. Maar ik heb er natuurlijk wel gedachten over. Wanneer een docent dan echt een eigen pagina wil, zou ik - als ik hem was - mijn pagina afschermen zodat leerlingen niet mijn krabbels en foto's kunnen zien. Ik zou leerlingen zeker niet als vriend aanmelden of accepteren."
Zijn collega Maarten van Leeuwen, voorzitter van het college van bestuur van het Van Lodenstein College en het Hoornbeeck College, reformatorische scholengemeenschappen in het midden van Nederland, deelt die mening. Op zijn scholen kregen docenten recentelijk in een artikel in het personeelsblad het advies geen lid te worden. "Wij willen absoluut niet dat ons personeel afstandelijk met leerlingen omgaat, maar wij willen wel dat er een bepaalde gezagsrelatie is en daar past hyves niet in. Wij begrijpen heel goed dat we hyves niet kunnen verbieden. Maar we willen wel dat onze docenten waakzaam zijn."

Flauwekul
"Ik vind het absolute flauwekul om leraren te verbieden op hyves te gaan", zegt geschiedenis- en aardrijkskundedocent Theo Manders van het Sint-Janslyceum in Den Bosch. "Dat is net zoiets als internet verbieden. Ten tijde van de eerste telefoons wilden gereformeerden die ook verbieden. Kwade gesprekken zouden via bepaalde vibraties in onschuldige kinderhoofdjes terechtkomen. Daarmee kun je een dergelijk verbod vergelijken. Absurd."
Manders heeft zelf een hyvespagina. Hij heeft 48 vrienden. Meest leerlingen. "Ik vind het een mooie manier om met hen te communiceren. Natuurlijk moet je opletten dat ze je niet als een vriend gaan beschouwen. Er moet een zekere afstand zijn. Maar het moet ook niet te hoogdrempelig zijn om contact met je docent op te nemen. Die is toch een soort dienstverlener." Zorg ervoor dat ze je blijven respecteren, is de tip van Manders. "Ze moeten mij bijvoorbeeld altijd meneer blijven noemen. Behalve als we met school naar Andalusië gaan, dan mogen ze me Theo noemen. Tijdens zo'n reisje is de gezagsrelatie ook altijd even anders dan op school. Weer thuis, herstelt die zich weer. Zo is het met hyves ook."

Gepuzzel
"Ik heb sowieso al moeite met mensen die het woord gezagsrelatie in de mond nemen", vindt Petra Ringelberg, leerkracht groep 7/8 op de Titus Brandsmaschool in Vianen. Ringelberg krabbelt er vrolijk op los met haar leerlingen. Collega's en de directeur van de school hebben ook een pagina. Kenmerkend voor de open schoolcultuur, aldus Ringelberg. Laatst nog heeft ze al haar leerlingen, vlak voordat de Cito-toets begon, een krabbel gestuurd om hen succes te wensen. Ze vindt het niet vervelend dat leerlingen op haar pagina dingen over haar privéleven te weten komen. "Andersom vind ik het nog wel eens lastig. Bijvoorbeeld als ik zie dat een leerling om half een 's nachts nog online is. Dan krabbel ik even: Zou jij niet eens naar bed gaan?"
Ifor Huntelaar, leraar groep 5/6 en ict-coördinator op basisschool Werkkring de Klim in Utrecht, wil werk en privé zoveel mogelijk gescheiden houden. "Mijn vrienden hebben een bijnaam voor me. Die gebruik ik op hyves. Mijn vrienden kunnen me dus vinden, maar mijn leerlingen niet. En dat wil ik zo houden." Huntelaar kan zich wel voorstellen dat scholen wat huiverig zijn voor hyves. "Mijn vrienden halen op mijn pagina ook wel eens geintjes uit die anderen - ouders bijvoorbeeld - misschien niet zo grappig vinden. Ook is het taalgebruik niet altijd even net." Maar hij ziet ook voordelen. "Ik sprak laatst iemand die lesgeeft op een middelbare school. Al zijn leerlingen zitten op hyves en stellen hem vragen over de lesstof op hyves. Hij vindt dat prima, ziet hyven als een moderne variant van e-mail. Het medium kan de communicatie met leerlingen ook verbeteren."
En dat is nou net de uitkomst van een Amerikaans onderzoek dat begin vorig jaar werd gepubliceerd in Communication Education. Scholieren ervaren eerder een band met hun docenten wanneer zij over hen lezen op Facebook, de grote, internationale broer van hyves. Oudere leerlingen zijn gemotiveerder wanneer docenten via Facebook snel op vragen reageren.
Martin Specken, docent technology op de Hanzehogeschool Groningen, ziet ook voordelen. "Via hyves en andere netwerksites kunnen studenten mijn contacten met bedrijven en overheden gebruiken om bijvoorbeeld een stageplek te vinden. Ook is hyves een geschikt medium om met bijvoorbeeld alumni in contact te blijven." De studenten van Specken zijn gedurende een kwartaal verplicht hem als vriend te accepteren. "Door met zijn allen actief te zijn op hyves onderzoeken we de mogelijkheden van het medium." Studenten en docent zijn niet wild enthousiast. "Op hyves moet je allerlei functies uitzetten als je er geen gebruik van wilt maken. Logischer zou het zijn om functies aan te zetten, wanneer je er wel gebruik van wilt maken. Het is een heel gepuzzel. Ontdek maar eens hoe je je profiel afschermt. Dat is heel ingewikkeld."

Second life
Ook de uitkomsten van het Amerikaanse onderzoek naar Facebook waren niet alleen lovend. Scholieren gaven aan dat ze inzaten over hun eigen privacy als zij via Facebook contacten onderhouden met docenten.
Ton Mooij, hoogleraar onderwijstechnologie aan de Open Universiteit te Heerlen en onderwijsonderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen, onderscheidt twee werelden. "Er is een first life en een second life. In het ‘eerste leven' is het op school vaak al ingewikkeld genoeg om correct met elkaar om te gaan. Als we het tweede, digitale leven daar ook bij gaan betrekken, kan dat moeilijker worden." Mooij onderzoekt al twintig jaar hoe leerlingen en leraren met elkaar verkeren. "In al die jaren is er veel geïnvesteerd in veiligheids- en gedragsprotocollen. Toch zie ik weinig vooruitgang. Omgangsvormen zijn niet verbeterd. Met de komst van second life komen die omgangsvormen mogelijk nog meer onder druk te staan. hyves geeft wel meer handvatten voor communicatie, maar daarbij is in opvoedingssituaties ook richting en controle nodig." Je kunt niet negeren dat hyves bestaat, benadrukt de hoogleraar. "Je moet het benutten als een extra dimensie, een nieuwe communicatiemogelijkheid. Daar moet je wel de juiste docentvaardigheden voor ontwikkelen en inzetten."

Artikelen

• Juf in bikini op Hyves
• Tussen droom en daad
• Verslingerd aan het digibord
• 'Voor een knutselopdracht ga je naar Google'