Bron Straksvoordeklas Publicatiedatum 10-2006 Auteur Rineke Wisman
Jan Joost van Gangelen sportpresentator én leraar Nederlands
Een kwartier te laat komt de twee meter lange Jan Joost van Gangelen binnen rennen. Geen ochtendmens is het excuus, terwijl het toch al twaalf uur is. Toen hij nog voor de klas stond, ging hij graag tot vijf uur door met buitenschoolse activiteiten. Als hij dan maar niet voor half tien hoefde te beginnen. De Talpa-presentator die zijn tv-carrière begon bij Studio Sport, gaf acht jaar Nederlands aan anderstalige leerlingen bij het Amsterdamse Nova College. Van zijn bijbaan als barkeeper nam hij noodgedwongen afscheid toen hij eenmaal voor de klas stond, maar van het stappen niet. "Het eerste jaar als docent was ik een ongeleid projectiel."
Vertel...
"Soms kwam ik als laatste de klas binnen. Bezweet en met de haren nog recht overeind van het fietsen. Mijn leerlingen waren het van me gewend. Meester, ga maar zitten, dan haal ik koffie voor u, zeiden ze dan. Ik zag ook wel eens leerlingen in de stad. Dan rolde ik net een discotheek uit en stonden zij daar met die scootertjes." Met een Antilliaans accent: "Hé meester, lekker aan het stappen? Ik was 22 jaar. Jong. Moest een beetje m'n draai vinden."
Hoe was je verder als leraar?
"Ik had veel ama's in de klas: minderjarige asielzoekers. Behalve leraar en mentor was ik ook een beetje een broer van hun en soms bijna een vriend. Sommige docenten vonden dat ik daar te ver in ging, maar ik vond van niet."
Wat deed je dan?
"Ze kwamen wel eens voetbal bij me kijken als het Nederlands elftal speelde. Dat vond ik leuk. Verder hielp ik soms bij het vinden van een kamer. Dan belde ik een rondje voor ze. Er zaten getraumatiseerde kinderen bij; soms was hun hele familie uitgemoord. 's Nachts deden ze geen oog dicht. Regelmatig lag er een te slapen in de klas. Natuurlijk was ik daar pissed over, maar het was vooral verdrietig. Vaak voelde ik me meer maatschappelijk werker dan docent. Op zo'n school staan veel leerlingen er alleen voor. Hun eerste behoefte is eten en onderdak. Of ze een werkstuk op tijd af hebben, zal ze hun reet roesten. Soms heb ik kinderen stiekem over laten gaan. Als ze blijven zitten, komt er helemaal niks van terecht, dacht ik. Dat deed ik alleen bij leerlingen die echt hun best wel deden, maar bij wie het even niet lekker liep."
Sloot de lesstof wel aan bij deze leerlingen?
"De meiden vonden poëzie en popmuziek wel leuk. Soms deed ik invuloefeningen met Nederlandstalige liedjes. Dan liet ik woorden weg die zij moesten invullen. Vonden ze wel cool. Op vrijdag had ik de laatste twee uur een klas meiden. Ik zei dan: We gaan eerst een uur knallen en dan het tweede uur iets leukers doen. Dan gingen ze dansen of elkaar opmaken. Dat vond ik allemaal best."
Tijdens de les Nederlands?
"Ja. Maar ik had ze zes uur in de week. Doordeweeks werkten we hard. Vrijdag was het: nog één uurtje werken en één uurtje lol. De schoolleiding heeft er ook nooit iets van gezegd. Ik had gewoon een heel leuke band met die kinderen."
Hoe was je vroeger zelf als leerling?
"Een ramp. Op zondag belde de juf aardrijkskunde huilend naar mijn moeder op of ik me de volgende dag alsjeblieft een beetje wilde in houden. Anders zou ze het einde van het jaar niet halen. Wat ik deed? Wat niet. Zeuren, natte papiertjes tegen het plafond plakken, wasklei schieten, appels naar het bord gooien, een schreeuwende juf op band opnemen en dat dan afdraaien als zij op het bord stond te schrijven. Ik was écht heel erg. Van sommige dingen heb ik spijt. Maar vaak dacht ik ook: jij hoort niet in het onderwijs."
Waarom koos jij voor de lerarenopleiding?
"Mijn vader was sportjournalist. Eigenlijk wilde ik journalistiek studeren, maar ik werd uitgeloot. Ik dacht: laat ik dan in ieder geval een studie doen waarbij je veel moet lezen en schrijven. Toen ik eenmaal in Amsterdam woonde, wilde ik niet meer weg. Ik ben verliefd op deze stad, maar een opleiding journalistiek is hier niet. Mijn moeder is juf op een basisschool. Zelf heb ik het altijd leuk gevonden om met groepen kinderen te werken. Als tiener leidde ik zeilkampen en gaf ik hockeyles."
Hoe kwam Studio Sport in beeld?
"Ik heb nooit fulltime voor de klas gestaan. Ik propte 21 lesuren in drie dagen. Na twee maanden dacht ik: leuk, maar ik wil er iets naast doen. Toen ben ik gaan bellen met de redactiechef van Studio Sport. Elke dag 26 keer. Uiteindelijk was die me spuugzat en mocht ik aan de slag als redactiehulp: koffie halen, faxen versturen. Daarna werd ik redacteur/verslaggever en deed voor de gein een screentest. Omdat ik zo makkelijk lulde, kreeg ik een cameratraining. 's Nachts om één uur, voor de omroepbazen een veilig tijdstip, was mijn vuurdoop op tv. Ik heb het jaren gecombineerd: drie dagen lesgeven, drie dagen Studio Sport. Druk, maar leuk."
Waarom ben je gestopt met lesgeven?
"Tweeënhalf jaar geleden kreeg ik een aanbod dat ik niet kon laten schieten: twee dagen redactie en drie dagen presenteren bij Studio Sport. Zo'n kans krijg je maar één keer en lesgeven kan ik de rest van m'n leven ook nog. De directeur van het Nova College zei: Als je vandaag weggaat en je belt me morgen op, kan je gewoon weer beginnen. Als je over vijf jaar belt, is het ook goed."
Mis je het docentenvak?
"Wat dat betreft lijk ik op mijn moeder. Zij is al veertig jaar juf op een Gooise kakschool. Als ze nog twee weken vakantie heeft, zegt ze: Ik zou het liefst maandag weer beginnen. Omdat ze het contact met de kinderen zo leuk vindt. Dat had ik ook. Ik mis die gasten wel. Op een gegeven moment nam ik hun spreektaal over. Als ik zei: Schrijf in je agenda, zeiden zij: Is moet? En dan zei ik: Ja, is moet."
"En de meiden waren zó bijdehand. Stond ik bij een derde klas verzorging - twintig meisjes tussen de 15 en 17 jaar - op het bord te schrijven en dan zei zo'n meisje: Meester, u weet dat ik u heel leuk vind, maar in deze broek bent u volslagen kontloos. Dus u kunt morgen beter weer die Levi's aantrekken. Je denkt: wat?! Maar het is ook wel tof."
"Op een paar collega's na heb ik de school zelf geen seconde gemist. Het vroege opstaan, die waardeloze vergaderingen waar nooit iets uitkomt, de smerige toiletten, het gezeik en gezeur. Zeiken en zeuren doen ze overal, maar in het onderwijs doen ze het extra."
Ga je ooit weer voor de klas?
"Misschien wel. Ik hoef niet tot mijn 65ste met mijn gezicht op televisie. Liefst ga ik naar Curaçao vanwege het lekkere weer, maar het kan ook zijn dat ik een strandtent in Portugal begin."
Artikelen