Bron Straksvoordeklas Publicatiedatum 10.2005 Auteur Rineke Wisman
Gesjeesde pabo’er Jochem van Gelder
Tv-kijkers kennen 'm van Disney Club, Willem Wever en Praatjesmakers. Jochem van Gelder (42) is op z'n best als presentator van kinderprogramma's. Dat zat er al vroeg in. Op zijn negende wist hij zeker dat hij onderwijzer wilde worden. Hij bracht ook tweeënhalf jaar door op de pabo, maar het ontbrak hem aan discipline. "Ik was absoluut geen voorbeeldige student. Het spijbelen liep de spuigaten uit."
"Jochem van Gelder? Natuurlijk ken ik die", zegt de dame achter de bar van café-restaurant De Linden in het Brabantse Beneden-Leeuwen. "Hij woont al z'n hele leven in het dorp. We zien hem hier graag." In Beneden-Leeuwen, een dorp met zo'n 6000 inwoners, bracht Van Gelder zijn jeugd door. Hij ging er naar de jongensschool ("Je had maar twee scholen: één voor jongens en één voor meisjes") en raakte in de derde klas in de ban van het leraarsberoep.
"Dat kwam door meester Van Geffen", herinnert hij zich. "Een fantastische meester. Van Geffen was jong, enthousiast en had wilde ideeën over lesgeven. Hij nam ons bijvoorbeeld mee naar de Waal voor aardrijkskunde. Hij was laagdrempelig, maar had absoluut orde en rust in de klas. Hij had natuurlijk overwicht. Sommige onderwijzers zaten letterlijk op een verhoging om het gebrek daaraan te compenseren. Meester Van Geffen had dat niet nodig. Toen zijn eerste zoon werd geboren, mochten we bij hem op kraamvisite komen."
Hoe serieus was je beroepswens?
"Thuis begon ik met de praktijkopleiding", zegt hij met een serieus gezicht. "Ik kocht het stofvrije bordkrijt dat de meester ook gebruikte. Je hoorde het niet en er kwam geen wit spul van af. Ook schafte ik rode pennen aan. Mijn jongere broertjes en zusje liet ik opdrachten doen en dan ging ik krullen zetten." Hij maakt een krulbeweging op tafel. "Te pas en te onpas zette ik krullen. Overal. Ook in oude schriftjes. Mijn broertjes en zusje hoefden helemaal niks te doen. Ik wilde gewoon krullen zetten."
"Mijn ouders waren natuurlijk erg blij met mijn ambitie. Ze zagen dat het bij me paste. Bovendien was het een beroep met status. Vroeger waren de pastoor, de huisarts en de onderwijzer de notabelen van het dorp. Een respectabel beroep dus."
Na de lagere school ging hij naar de mavo. "Dat was heel spannend: voor het eerst zat ik met meiden in de klas. Die had ik tot m'n twaalfde nauwelijks gezien." Daarna ging hij naar de havo en vervolgens begon hij op de katholieke pedagogische academie, de voorloper van de pabo in Nijmegen. Van studeren kwam het nauwelijks. Een andere carrière kruiste zijn pad: die van de showbizz. Nadat hij als puber de Playbackshow won, trad hij op tijdens de regionale voorrondes van deze show. Met presentator Henny Huisman het land door. "Als de jury de punten optelde, mocht ik het publiek nog even vermaken. Met een zelf gemaakte band-act van een half uur."
Je zette je zinnen op een baan bij de televisie?
"Ik wilde dolgraag een programma presenteren. Toen ik dat in m'n hoofd had, heb ik alles gedaan om het te bereiken. De omroepen vonden me eerst maar niks. Ik heb een dikke map vol afwijzingsbrieven. In 1989 kon ik eindelijk aan de slag als presentator van de Disney Club bij de NCRV. Daarna volgden andere programma's. "
Hoe kijk je terug op je pabo-tijd?
"Het was top. Ik zat in de klas met drie andere jongens: Emiel, Marius en Frank. Tegenover de academie was een café. We trokken er vaak een biljartje, aten er een tosti. We hebben asociaal hard gelachen, vaak ten koste van de meiden. Wat wij onderling bespraken was soms heel schunnig. Het ging vaak over hun figuren. Jolanda noemden we bijvoorbeeld Henk, omdat ze eruit zag als een kerel. De rest durf ik niet te herhalen."
Wat vond je van het niveau van de opleiding?
"Ik vond vooral dat er erg veel geleerd moest worden. Rekenen, opvoedkunde, taal, blokfluiten, handwerken. De diversiteit was leuk, maar het kostte allemaal tijd. Ik had de schurft aan het inleveren van werkstukken. Of het nou een blokfluithoes was die gehaakt moest worden of een plakwerkje zus of zo. Veel meer lol had ik in het lesgeven. Ik heb op verschillende basisscholen stage gelopen: in Druten, Groesbeek, Grave. Vaak in de bovenbouw. Het voorbereiden van de lessen vond ik alweer minder. Je moest elke les volledig uitwerken en persoonlijke doelstellingen maken."
Je was aan de luie kant?
"Ik was geen voorbeeldige student, nee. Ik heb er een potje van gemaakt. Het was een hogere beroepsopleiding. En er werd een hoger beroep gedaan op je verantwoordelijkheidsgevoel." Hij laat even een stilte vallen. "Op een gegeven moment ging ik om een uurtje of twee naar huis. Een paar uur eerder dan normaal. De week daarop ging ik nog iets eerder naar huis. Niemand zei er iets van. Het spijbelen liep de spuigaten uit. In het tweede jaar adviseerde de opleiding me om vooral maar door te gaan met optreden. En te stoppen met de opleiding."
Hoe reageerden je ouders daarop?
"Mijn vader was directeur van een timmerfabriek en zei altijd: zorg nou dat je een diploma haalt. Ik ging met lood in mijn schoenen naar hem toe. Hij vond het jammer dat ik stopte, maar had het wel verwacht. Mijn ouders gingen vaak met me mee naar optredens, ze reden me overal naar toe omdat ik nog geen rijbewijs had. Mijn moeder maakte mijn kleding, mijn vader bouwde een studiootje voor me in de tuin."
Heb je als presentator van kinderprogramma's nog wat aan je pabo-kennis? "Vooral tijdens de stages heb dingen geleerd die me nu nog van pas komen. Ik weet dat je een drukke klas niet moet overschreeuwen. Juist door helemaal terug te gaan met je stem krijg je weer aandacht. Als Willem Wever was ik een soort onderwijzer. Ik ging met de kinderen op pad om antwoorden te vinden. Praatjesmakers kan je zien als een veredeld kringgesprek. Hierbij verplaats ik me in de belevingswereld van het kind. Dat leerde ik bij opvoedkunde, maar ik heb het van nature in me. De programma's met de kinderen zijn niet voor niets de succesvolste!"
Heb je natuurlijk overwicht?
"Absoluut niet. Kinderen worden altijd druk van mij. Omdat ik met ze meega. Ik ben zelf nog teveel kind. Als mijn eigen kinderen thuis op de bank springen, kan ik me goed voorstellen hoe leuk dat is. En dan denk ik: goeie banken moeten er tegen kunnen. Ik ben dus geneigd om mee te springen. Het is de ondankbare taak van mijn vrouw om af en toe grenzen te stellen."
Waarom werk je graag met kinderen?
"Bij kinderen voel ik me op m'n gemak. Die vertrouw ik. Ik heb nog nooit een kind meegemaakt dat met een dubbele agenda tegenover mij zit en denkt: ‘Nu ga ik dit zeggen om dat te bereiken'. Wat je ziet, is wat je krijgt. Een tip voor beginnende docenten? Neem kinderen serieus hoe klein ze ook zijn. Als je ze op een volwaardige manier behandelt, heb je er geen kind aan."
Als je tv-carrière in het slop raakt, wil je dan nog het onderwijs in?
"Het is een prachtig vak, maar het kost me twee à drie jaar om mijn diploma te halen. Zoveel zelfdiscipline heb ik niet. Ook de toegenomen bureaucratie staat me tegen. Toevallig kwam ik een paar jaar geleden mijn oude held meester Van Geffen tegen. Hij vertelde dat hij niet meer zomaar met z'n klas naar de Waal kon. Daar moest hij een hele papierwinkel voor invullen. Enorm demotiverend. Hij is uiteindelijk na een burn out gestopt. Jammer. We moeten in Nederland veel zuiniger zijn op onze mensen voor de klas."
"Jochem van Gelder? Natuurlijk ken ik die", zegt de dame achter de bar van café-restaurant De Linden in het Brabantse Beneden-Leeuwen. "Hij woont al z'n hele leven in het dorp. We zien hem hier graag." In Beneden-Leeuwen, een dorp met zo'n 6000 inwoners, bracht Van Gelder zijn jeugd door. Hij ging er naar de jongensschool ("Je had maar twee scholen: één voor jongens en één voor meisjes") en raakte in de derde klas in de ban van het leraarsberoep.
"Dat kwam door meester Van Geffen", herinnert hij zich. "Een fantastische meester. Van Geffen was jong, enthousiast en had wilde ideeën over lesgeven. Hij nam ons bijvoorbeeld mee naar de Waal voor aardrijkskunde. Hij was laagdrempelig, maar had absoluut orde en rust in de klas. Hij had natuurlijk overwicht. Sommige onderwijzers zaten letterlijk op een verhoging om het gebrek daaraan te compenseren. Meester Van Geffen had dat niet nodig. Toen zijn eerste zoon werd geboren, mochten we bij hem op kraamvisite komen."
Hoe serieus was je beroepswens?
"Thuis begon ik met de praktijkopleiding", zegt hij met een serieus gezicht. "Ik kocht het stofvrije bordkrijt dat de meester ook gebruikte. Je hoorde het niet en er kwam geen wit spul van af. Ook schafte ik rode pennen aan. Mijn jongere broertjes en zusje liet ik opdrachten doen en dan ging ik krullen zetten." Hij maakt een krulbeweging op tafel. "Te pas en te onpas zette ik krullen. Overal. Ook in oude schriftjes. Mijn broertjes en zusje hoefden helemaal niks te doen. Ik wilde gewoon krullen zetten."
"Mijn ouders waren natuurlijk erg blij met mijn ambitie. Ze zagen dat het bij me paste. Bovendien was het een beroep met status. Vroeger waren de pastoor, de huisarts en de onderwijzer de notabelen van het dorp. Een respectabel beroep dus."
Na de lagere school ging hij naar de mavo. "Dat was heel spannend: voor het eerst zat ik met meiden in de klas. Die had ik tot m'n twaalfde nauwelijks gezien." Daarna ging hij naar de havo en vervolgens begon hij op de katholieke pedagogische academie, de voorloper van de pabo in Nijmegen. Van studeren kwam het nauwelijks. Een andere carrière kruiste zijn pad: die van de showbizz. Nadat hij als puber de Playbackshow won, trad hij op tijdens de regionale voorrondes van deze show. Met presentator Henny Huisman het land door. "Als de jury de punten optelde, mocht ik het publiek nog even vermaken. Met een zelf gemaakte band-act van een half uur."
Je zette je zinnen op een baan bij de televisie?
"Ik wilde dolgraag een programma presenteren. Toen ik dat in m'n hoofd had, heb ik alles gedaan om het te bereiken. De omroepen vonden me eerst maar niks. Ik heb een dikke map vol afwijzingsbrieven. In 1989 kon ik eindelijk aan de slag als presentator van de Disney Club bij de NCRV. Daarna volgden andere programma's. "
Hoe kijk je terug op je pabo-tijd?
"Het was top. Ik zat in de klas met drie andere jongens: Emiel, Marius en Frank. Tegenover de academie was een café. We trokken er vaak een biljartje, aten er een tosti. We hebben asociaal hard gelachen, vaak ten koste van de meiden. Wat wij onderling bespraken was soms heel schunnig. Het ging vaak over hun figuren. Jolanda noemden we bijvoorbeeld Henk, omdat ze eruit zag als een kerel. De rest durf ik niet te herhalen."
Wat vond je van het niveau van de opleiding?
"Ik vond vooral dat er erg veel geleerd moest worden. Rekenen, opvoedkunde, taal, blokfluiten, handwerken. De diversiteit was leuk, maar het kostte allemaal tijd. Ik had de schurft aan het inleveren van werkstukken. Of het nou een blokfluithoes was die gehaakt moest worden of een plakwerkje zus of zo. Veel meer lol had ik in het lesgeven. Ik heb op verschillende basisscholen stage gelopen: in Druten, Groesbeek, Grave. Vaak in de bovenbouw. Het voorbereiden van de lessen vond ik alweer minder. Je moest elke les volledig uitwerken en persoonlijke doelstellingen maken."
Je was aan de luie kant?
"Ik was geen voorbeeldige student, nee. Ik heb er een potje van gemaakt. Het was een hogere beroepsopleiding. En er werd een hoger beroep gedaan op je verantwoordelijkheidsgevoel." Hij laat even een stilte vallen. "Op een gegeven moment ging ik om een uurtje of twee naar huis. Een paar uur eerder dan normaal. De week daarop ging ik nog iets eerder naar huis. Niemand zei er iets van. Het spijbelen liep de spuigaten uit. In het tweede jaar adviseerde de opleiding me om vooral maar door te gaan met optreden. En te stoppen met de opleiding."
Hoe reageerden je ouders daarop?
"Mijn vader was directeur van een timmerfabriek en zei altijd: zorg nou dat je een diploma haalt. Ik ging met lood in mijn schoenen naar hem toe. Hij vond het jammer dat ik stopte, maar had het wel verwacht. Mijn ouders gingen vaak met me mee naar optredens, ze reden me overal naar toe omdat ik nog geen rijbewijs had. Mijn moeder maakte mijn kleding, mijn vader bouwde een studiootje voor me in de tuin."
Heb je als presentator van kinderprogramma's nog wat aan je pabo-kennis? "Vooral tijdens de stages heb dingen geleerd die me nu nog van pas komen. Ik weet dat je een drukke klas niet moet overschreeuwen. Juist door helemaal terug te gaan met je stem krijg je weer aandacht. Als Willem Wever was ik een soort onderwijzer. Ik ging met de kinderen op pad om antwoorden te vinden. Praatjesmakers kan je zien als een veredeld kringgesprek. Hierbij verplaats ik me in de belevingswereld van het kind. Dat leerde ik bij opvoedkunde, maar ik heb het van nature in me. De programma's met de kinderen zijn niet voor niets de succesvolste!"
Heb je natuurlijk overwicht?
"Absoluut niet. Kinderen worden altijd druk van mij. Omdat ik met ze meega. Ik ben zelf nog teveel kind. Als mijn eigen kinderen thuis op de bank springen, kan ik me goed voorstellen hoe leuk dat is. En dan denk ik: goeie banken moeten er tegen kunnen. Ik ben dus geneigd om mee te springen. Het is de ondankbare taak van mijn vrouw om af en toe grenzen te stellen."
Waarom werk je graag met kinderen?
"Bij kinderen voel ik me op m'n gemak. Die vertrouw ik. Ik heb nog nooit een kind meegemaakt dat met een dubbele agenda tegenover mij zit en denkt: ‘Nu ga ik dit zeggen om dat te bereiken'. Wat je ziet, is wat je krijgt. Een tip voor beginnende docenten? Neem kinderen serieus hoe klein ze ook zijn. Als je ze op een volwaardige manier behandelt, heb je er geen kind aan."
Als je tv-carrière in het slop raakt, wil je dan nog het onderwijs in?
"Het is een prachtig vak, maar het kost me twee à drie jaar om mijn diploma te halen. Zoveel zelfdiscipline heb ik niet. Ook de toegenomen bureaucratie staat me tegen. Toevallig kwam ik een paar jaar geleden mijn oude held meester Van Geffen tegen. Hij vertelde dat hij niet meer zomaar met z'n klas naar de Waal kon. Daar moest hij een hele papierwinkel voor invullen. Enorm demotiverend. Hij is uiteindelijk na een burn out gestopt. Jammer. We moeten in Nederland veel zuiniger zijn op onze mensen voor de klas."
Artikelen