10 tips: Kerstvakantie in zicht

Sinterklaas maakt kinderen druk, onrustig, hysterisch soms. De kerstdagen daarentegen brengen rust met zich mee, ervaart Maaike Monsees, leerkracht en intern begeleider bij de Egelantier in Almere. "Doof het tl-licht en geniet van de sfeerverlichting. Kinderen worden gelijk al rustiger. Profiteer daarvan."
De huiselijke sfeer vinden ze heerlijk, benadrukt ook Nienke de Vries, trainer en adviseur bij studiecentrum APS. Je kunt kinderen in die laatste week lekker laten ‘aanmutsen' met muziek, schortjes en emmertjes. "Sommige kinderen vinden het juist lekker om eens wat langer te kunnen tekenen of nog wat sommetjes te maken. Geef hun ook de ruimte."

"Sommige leerkrachten willen een perfecte boom in de klas", weet Maaike Monsees. In haar klas mag elk kind iets moois in de boom hangen. Het resultaat is soms een boom vol ‘gaten' en elders juist veel te veel ballen bij elkaar. "De kinderen vinden het prachtig, daar gaat het om."

‘Er zijn een paar dingen die ècht moeten deze week: rekenen, taal, geschiedenis en aardrijkskunde. De tijd die we overhouden, wil ik samen met jullie invullen.'
Structuur is belangrijk, benadrukt Henriëtte Hoogenkamp, onderwijsadviseur bij de Marnix Academie. "Maar je kunt niet plotsklaps kerst gaan vieren." Maak daarom een ochtend- en een middagprogramma, vult Nienke de Vries aan. 's Ochtends is voor het ‘serieuze' werk. 's Middags is het tijd voor andere dingen. "Doe kerstlichtjes en kerstmuziek aan om de juiste sfeer te creëren." 

Betrek de kerst zoveel mogelijk in het curriculum. Voor rekenen maak je sommen met kerstballen in plaats van appels. Hoeveel kerstballen passen er in die doos? Voor Engels laat je het verhaal van Rudolph the Red-Nosed Reindeer vertalen. Hang geen extra thema aan kerst. "Kerst alleen is bijzonder genoeg", zegt Monsees.

Mix oudere met jongere kinderen in een knutselcircuit. De Vries: "De kleintjes vinden dat reuze interessant, de oudere kinderen kunnen de kleintjes ondersteunen en zo laten zien dat zij de groten zijn." Houd niet de controle over de invulling van de vrije middagruimte, maar laat de klas meedenken. Dat maakt ze medeverantwoordelijk. "Laat ze in groepjes lessen ontwerpen. Het kan voor alle vakken: iemand met een vulkanenhobby zal dolgraag de aardrijkskundeles ontwerpen bijvoorbeeld. Voer alle ideeën uit of kies samen het allerleukste idee. Wat je ook kunt doen is een spelletjesmiddag waarbij ieder kind een spel van thuis mee mag nemen. Laat ze zelf nadenken over een vlotte spelorganisatie: wie speelt welk spel, wanneer en met wie." 

Sta stil bij je identiteit (en die van de school), zegt onderwijsadviseur Henriëtte Hoogenkamp: "Wat wil je leerlingen meegeven: de Kerstman, het Bijbelverhaal of allebei?" Niet geloven in Jezus Christus is geen reden om het kerstverhaal over te slaan, vindt Maaike Monsees. "Als je een traditie viert, is het leuk te weten waar deze vandaan komt." Zelf presenteert ze het kerstverhaal niet als feit, maar als wezenlijk onderdeel van de geschiedenis. "Ons kerstfeest is gebaseerd op het verhaal van de geboorte van Jezus."

Grijp de laatste week voor kerst aan om de vijf grote godsdiensten te behandelen, aldus Monsees. Hindoeïsme, boeddhisme, jodendom, christendom, islam. "Praat over godsdienst en over geloof op zo'n manier dat alle kinderen zich bij het kerstfeest betrokken voelen", vult Hoogenkamp aan. "Kinderen met een hindoeïstische of joodse achtergrond kennen hun eigen lichtfeesten: Divali en Chanoeka. Licht speelt dus ook in hun geloof een rol. Door die kennis te delen, maak je kerst tot een leermoment." Goed om te weten: de enigen die vanuit geloofsovertuiging niet meedoen aan de viering van kerst zijn Jehova's getuigen.

Neem de tijd om te kijken wat er gebeurt als je kinderen de verantwoordelijkheid voor het middagprogramma geeft, zegt Nienke de Vries. Leun achterover en aanschouw het resultaat van je eigen werk de afgelopen maanden. Vier eventueel je eigen succes.

Maak een korte nieuwsbrief met praktische aanwijzingen voor ouders tijdens de kerstviering, tipt Henriëtte Hoogenkamp. Voorkom dat ze tijdens de viering (of voorstelling) onwennig met hun fototoestel door kerk of aula lopen. Laat weten dat de voorstelling niet bedoeld is voor kinderen die niet lang stil kunnen zitten. Ook een aanwijzing als ‘niet eten tijdens de voorstelling' is aan te raden, weet Hoogenkamp uit ervaring. Instrueer ouders dat ze - voor de kerstmaaltijd - voor maximaal acht kinderen een gerecht mogen aanleveren, vult Monsees aan: "Het is al gauw teveel." Restanten eet je op tijdens de borrel.

De maandag na de vakantie wil je weer aan de slag in een school die niet meer aan kerst herinnert. Opruimen dus. Wacht er echter mee tot de laatste dag en doe het als de kinderen al naar huis zijn, adviseert Nienke de Vries. De hele week kinderen incidenteel dingen mee naar huis laten nemen, brengt kinderen in een sfeer die weinig met kerst te maken heeft. ‘Ontkersten' de school dus pas op het laatste moment. Doe het samen met collega's en vraag ouders om hulp. Wens iedereen daarna met een opgeruimd hoofd een fijn kerstfeest toe.